Dit artikel is gebaseerd op onze whitepaper over digitale wallets in de publieke sector, download het volledige whitepaper hieronder. In het whitepaper onderzoeken we welke kansen en uitdagingen EDI-wallets bieden voor publieke organisaties en welke stappen organisaties kunnen zetten om zich voor te bereiden op de komst van de Europese Digitale Identiteit wallet.
EDI-wallets (European Digital Identity Wallets) worden vanaf eind 2026 verplicht ondersteund door publieke dienstverleners binnen de Europese Unie. Voor gemeenten, uitvoeringsorganisaties en andere overheden bieden wallets kansen voor privacyvriendelijke dienstverlening, dataminimalisatie, proactieve, dienstverlening, fraudepreventie en nieuwe digitale processen. Tegelijkertijd vragen wallets om aanpassingen in processen, systemen, governance en samenwerking binnen het ecosysteem.
De komst van Europese Digitale Identiteit (EDI) wallets wordt met groeiende interesse gevolgd door publieke dienstverleners in Nederland. Wallets bieden burgers de mogelijkheid om hun digitale identiteit en persoonlijke gegevens veilig en onder eigen regie te beheren en te delen.
De revisie van de Europese eIDAS verordening verplicht publieke dienstverleners om EDI wallets vanaf eind 2026 te accepteren als middel voor digitale identificatie en authenticatie. Een aantal publieke dienstverleners beproeft nu al de werking van wallets. Zo maakt de gemeente Nijmegen gebruik van Yivi. Er zijn echter grote verschillen in adoptie tussen dienstverleners.
Niet de verplichte acceptatie, maar juist het delen van geverifieerde gegevens met de EDI wallet wordt als grote meerwaarde beschouwd. Voor ons onderzoek spraken we met experts bij zeven publieke dienstverleners. Hier werden kansen genoemd zoals persoonlijke en proactieve dienstverlening, en het uitrollen van nieuwe use-cases die niet eerder mogelijk waren. Ook biedt het gebruik van wallets in dienstverlening mogelijkheden voor dataminimalisatie, risicominimalisatie en efficiëntere dienstverlening. Zo pakt de Gemeente Rotterdam woondiscriminatie aan met behulp van wallet technologie. KVK kijkt met partners onder de noemer Company Passport hoe een wallet kan helpen om makkelijk en betrouwbaar een bedrijf te beginnen, van KVK inschrijving tot bankrekening openen.
Wallets komen vaak in de vorm van een app op de smartphone waarmee de gebruiker zijn digitale identiteit en andere persoonlijke data bewaart en beheert. Data wordt in de wallet opgeslagen in de vorm van attributen. Dit zijn verifieerbare setjes gegevens: Denk aan je naam, geboortedatum, diploma, maar ook iets simpels als een klantenkaart.
Wallets passen goed in het Europese beeld waar burgers (en bedrijven) privacy hebben en zelfbeschikking hebben over hun eigen data. Ze worden in de werkagenda Waardengedreven Digitalisering genoemd als invulling van de ambitie Iedereen heeft regie op het digitale leven.
Wil je binnen jouw organisatie aan de slag om meer grip te krijgen op de ontwikkelingen op het gebied van EDI wallets? Dan kun je bijvoorbeeld de volgende stappen nemen:
De EDI wallet is een complexe ontwikkeling en nog niet alle details zijn uitgekristalliseerd, maar de geïnterviewden dienstverleners zien allen de enorme impact die het gaat hebben op hun dienstverlening. Aangezien de verplichting vanaf eind 2026 van kracht wordt, is het belangrijk om nu al te starten met de voorbereiding. Dit biedt de kans om tijdig de impact van de veranderingen te bepalen en waardevolle ervaringen op te doen met deze nieuwe technologie.
Behoefte aan meer praktische tips en tools? Lees dan het hele onderzoekspaper.
Vanwege de verplichting zul je als dienstverlener de impact van de EDI wallet op je dienstverlening moeten bepalen. In ons onderzoek keken we welke (rand)voorwaarden nodig zijn om wallets succesvol in te zetten en hoe wallets het best ingezet kunnen worden om persoonlijke dienstverlening te verbeteren en zo de maatschappelijke vraagstukken op te kunnen lossen die in dit domein spelen. Benieuwd naar alle inzichten? Lees dan het hele onderzoekspaper. Daar geven we ook praktische tips en tools om als organisatie aan de slag te gaan.
Heb je daarna nog vragen of zoek je hulp om als organisatie aan de slag te gaan? We helpen je graag verder. Neem gerust contact op!
Een EDI-wallet (European Digital Identity Wallet) is een digitale wallet waarin burgers hun digitale identiteit en geverifieerde persoonsgegevens kunnen opslaan, beheren en delen. De gebruiker houdt daarbij zelf regie over welke gegevens worden gedeeld en met wie. Gegevens worden opgeslagen als verifieerbare attributen, zoals naam, geboortedatum, diploma's of andere officiële bewijzen.
DigiD is een authenticatiemiddel waarmee burgers kunnen inloggen bij overheidsdiensten. Een EDI-wallet gaat verder: naast identificatie en authenticatie kunnen burgers ook geverifieerde gegevens delen, zoals diploma's, bevoegdheden of andere attributen. Hierdoor ontstaan nieuwe mogelijkheden voor datadeling en dienstverlening onder regie van de gebruiker.
Door de herziening van de Europese eIDAS-verordening moeten publieke dienstverleners EDI-wallets vanaf eind 2026 accepteren voor digitale identificatie en authenticatie. Deze verplichting geldt onder meer op plekken waar momenteel DigiD wordt gebruikt.
eIDAS 2.0 verplicht publieke organisaties om erkende Europese digitale wallets te accepteren. Daarnaast biedt de verordening kansen om dienstverlening te verbeteren door gebruik te maken van geverifieerde gegevens die burgers zelf kunnen delen vanuit hun wallet.
Volgens geïnterviewde publieke dienstverleners bieden wallets kansen voor efficiëntere dienstverlening, dataminimalisatie, betere privacybescherming, persoonlijke dienstverlening, proactieve dienstverlening en nieuwe digitale use-cases die voorheen niet mogelijk waren.
Met een wallet kunnen alleen de gegevens worden gedeeld die noodzakelijk zijn voor een specifieke dienst. Hierdoor hoeven organisaties minder persoonsgegevens op te vragen en te verwerken. Dit vermindert privacyrisico's en kan bijdragen aan het voorkomen van discriminatie en onnodige gegevensverwerking.
Gegevens kunnen automatisch en betrouwbaar worden geverifieerd via attributen in de wallet. Hierdoor zijn minder handmatige controles nodig, kunnen formulieren automatisch worden ingevuld en neemt de kans op fouten af. Dit leidt tot efficiëntere processen voor zowel burgers als organisaties.
Voorbeelden uit het rapport zijn het gebruik van wallets voor verklaringen omtrent betalingsgedrag, digitale dronevliegbewijzen, het delen van voertuiggegevens, micro-credentials zoals diploma's en mogelijke toepassingen voor een toekomstige Company Wallet voor organisaties.
Belangrijke uitdagingen zijn onduidelijkheid over Europese implementatieregels, het opbouwen van een betrouwbaar ecosysteem, samenwerking tussen organisaties, juridische vraagstukken rond gegevensverwerking en het aanpassen van bestaande processen en systemen.
De meerwaarde van wallets ontstaat pas wanneer meerdere partijen deelnemen aan hetzelfde ecosysteem. Daarvoor zijn interoperabiliteit, vertrouwen, gezamenlijke afspraken en samenwerking tussen publieke en private partijen noodzakelijk. Het succes van wallets is daarom vooral een ecosysteemvraagstuk en niet alleen een technische uitdaging.
Publieke organisaties kunnen optreden als relying party door wallets te accepteren voor identificatie en authenticatie. Daarnaast kunnen zij als issuer optreden door geverifieerde gegevens of attributen beschikbaar te stellen aan burgers via wallets.
Het rapport adviseert organisaties om wallets als concept te verkennen, de impact op dienstverlening te onderzoeken, inzicht te krijgen in relevante stakeholders, pilots uit te voeren met concrete use-cases en de gevolgen voor bestaande systemen in kaart te brengen.
Hoewel nog niet alle details van het Europese stelsel zijn uitgewerkt, verwachten publieke dienstverleners dat de impact van wallets groot zal zijn. Vroegtijdig starten geeft organisaties de mogelijkheid om ervaring op te doen, processen aan te passen en tijdig klaar te zijn voor de verplichtingen die vanaf eind 2026 gelden.
